Veilig chatten met AI over je gevoelens

Misschien gebruik je een AI-chatbot om je gedachten te ordenen, een lastige situatie te bespreken of vragen te stellen over je mentale gezondheid. Dat kan prettig zijn: AI is altijd beschikbaar, reageert direct en kan je helpen om woorden te geven aan wat je bezighoudt.

Toch is een AI-chatbot geen mens en ook geen hulpverlener. De chatbot kent jouw situatie niet volledig, kan fouten maken en kan jouw verhaal te gemakkelijk bevestigen. Ook weet je niet altijd wat er gebeurt met de informatie die je deelt. Gebruik AI daarom bewust en blijf praten met mensen die je vertrouwt.

AI kan je helpen om je gedachten op een rij te zetten, een gesprek voor te bereiden of informatie begrijpelijk samen te vatten. Bedenk vooraf wat je uit het gesprek wilt halen. Wil je bijvoorbeeld:

je gedachten ordenen;
een situatie van verschillende kanten bekijken;
vragen voorbereiden voor je huisarts of begeleider;
betrouwbare informatie laten samenvatten?

Bedenk steeds dat je met technologie praat. Een chatbot heeft geen gevoelens en kan signalen missen die een vriend, familielid, begeleider of hulpverlener wel opmerkt.

Laat AI geen diagnose stellen. Verander ook nooit je medicatie of behandeling op basis van een antwoord van een chatbot. Bespreek medische of psychische klachten altijd met een deskundige.

Alles wat je typt, inspreekt of uploadt, wordt verwerkt door het bedrijf achter de chatbot. Afhankelijk van de toepassing en jouw instellingen kunnen gesprekken worden opgeslagen of gebruikt om het AI-systeem verder te ontwikkelen. Ga er daarom niet vanuit dat een gesprek volledig privé blijft.

Bescherm jezelf en anderen:

Deel geen naam, adres, telefoonnummer, studentnummer of andere herkenbare gegevens.
Schrijf bijvoorbeeld ‘mijn docent’, ‘mijn partner’ of ‘mijn behandelaar’ in plaats van een naam.
Upload geen medische dossiers, brieven, screenshots, foto’s of geluidsopnames met persoonlijke informatie.
Controleer de privacy-instellingen en zet waar mogelijk uit dat je gesprekken worden gebruikt om het AI-model te verbeteren.
Gebruik bij voorkeur een tijdelijke of privéchat.
Gebruik geen gedeeld apparaat, gedeeld account of werk- of onderwijsaccount voor persoonlijke gesprekken.

Ook in bestanden en afbeeldingen kunnen ongemerkt namen, locaties, gezichten en andere gegevens staan.

AI kan overtuigend klinken en toch onjuiste, verouderde of onveilige informatie geven. Een chatbot kan bovendien te veel met je meegaan en snel bevestigen dat jij gelijk hebt. Dat is niet altijd wat je nodig hebt.

Controleer belangrijke informatie daarom bij een betrouwbare bron. Open links die de chatbot noemt en kijk of de informatie daar echt staat. Vraag bij twijfel ook de mening van iemand die je vertrouwt of van een professional.

Je kunt de chatbot duidelijke opdrachten geven, bijvoorbeeld:

“Geef geen diagnose.”

“Gebruik alleen betrouwbare bronnen en vermeld welke bronnen je hebt gebruikt.”

“Denk kritisch met mij mee en spreek mij tegen als dat nodig is.”

“Help mij om deze situatie vanuit meerdere kanten te bekijken.”

Ook met een goede opdracht blijft het belangrijk dat je antwoorden zelf kritisch bekijkt.

Sta regelmatig stil bij het effect van AI op je stemming en gedrag. Voel je je na een gesprek rustiger en heb je meer overzicht? Of word je juist angstiger, somberder, bozer of onzekerder?

Spreek vooraf met jezelf af wanneer je stopt, bijvoorbeeld na twintig minuten of na drie vragen. Een timer kan daarbij helpen.

Neem afstand als je merkt dat:

je steeds vaker met AI praat in plaats van met mensen om je heen
je langer doorgaat dan je van plan was
je het gevoel krijgt dat alleen de chatbot je begrijpt
de antwoorden je klachten of zorgen versterken
je afhankelijk begint te worden van de gesprekken.

Bespreek wat je merkt met iemand die je vertrouwt.

Een gesprek met AI kan het gevoel geven dat je al hulp krijgt. Toch kan een chatbot geen persoonlijke begeleiding, professionele beoordeling of behandeling bieden. Stel het zoeken van hulp daarom niet uit.

Heb je langer dan twee weken klachten of hebben ze veel invloed op je studie en dagelijks leven? Bespreek dit dan met je huisarts. Je kunt ook contact opnemen met een studentbegeleider, studentendecaan of andere ondersteuningsprofessional binnen je onderwijsinstelling.

Gebruik AI liever niet als belangrijkste gesprekspartner wanneer je:

bijzondere of verwarrende ervaringen hebt
je erg opgewekt, onrustig of gejaagd voelt
vragen hebt over voeding, gewicht of eetgedrag
gedachten aan zelfdoding hebt.

Denk je aan zelfdoding? Neem dan contact op met 113 of bel bij direct gevaar 112.

AI kan een handig hulpmiddel zijn om informatie te vinden, je gedachten te ordenen of een gesprek voor te bereiden. Maar het vervangt geen contact met vrienden, familie, begeleiders of hulpverleners. Blijf delen wat er met je speelt en vraag ondersteuning wanneer je die nodig hebt.

Meer informatie en contact

Heb je behoefte aan een luisterend oor? Kijk dan op de website van MIND, waar je ook anoniem contact kunt opnemen met de MIND Hulplijn via telefoon, WhatsApp, chat of e-mail.

Bron: MIND